5 sposobów na lutenicę

Lutenica to element bułgarskiej egzystencji

Właściwie po bułgarsku przeczytamy „ljutenica”, ale spolszczona wersja paprykowo – pomidorowej pasty to lutenica. Słowo „ljutenica” pochodzi od słowa „ljuto”, które oznacza „ostro”. Bez lutenicy Bułgarzy nie wyobrażają sobie normalnego funkcjonowania. Może zabraknąć wielu rzeczy w domu, ale nigdy lutenicy. Nie jest ona zarezerwowana tylko dla Bułgarii, różne odmiany lutenicy można spotkać we wszystkich krajach bałkańskich, a nawet poza Bałkanami. Zawartość słoików będzie się różniła proporcjami, dodatkami, ale podstawa jest niezmienna – papryka. Zatem trafimy prawdopodobnie na lutenicę ostrzejszą, lub słodszą, z większymi, lub mniejszymi kawałkami warzyw w środku lub drobno zmieloną. W składzie lutenicy często są warzywa takie jak: bakłażany, czosnek, czasami marchew, czy nawet ziemniaki lub orzechy. Receptura zależy tylko i wyłącznie od upodobań. Jeśli zasmakowała Wam bułgarska lutenica i zastanawiacie się, jak jej używać, poniżej znajdziecie odpowiedź.

Bułgarska lutenica - domowa, czy sklepowa?

Oczywiście wszystko, co domowe jest najlepsze. Przygotowanie lutenicy w zaciszu domowym to prawdziwy rytuał końca lata, bo wtedy najczęściej wyciągane są z szafy czuszkopeki, czyli specjalne urządzenia do pieczenia papryki. Wiąże się z tym charakterystyczny zapach, który roznosi się po całym bloku, a nawet osiedlu, jeśli czuszkopek uruchamiany jest w mieście. Na szczęście dzisiejsze metody produkcji lutenicy trafiającej do sklepów pozwalają zapewnić jakość i smak, który ani trochę nie odbiega od tej przygotowanej w domu. W ten sposób ułatwiamy sobie sprawę krojenia, siekania, blendowania, obierania, pieczenia i wszystkich niezbędnych czynności. Szczególnie, gdy spojrzymy na półki sklepowe, jak ogromny jest wybór producentów, przekonamy się, że lutenica to prawdziwy skarb dla Bułgarów!

PAPRYKOWA RODZINA

Kuzynami lutenicy są ajvar i pindżur, można je spotkać np. w Serbii, czy Macedonii. Czemu lutenica zasłużyła sobie na uwielbienie wśród Bułgarów? Zdecydowanie aromatycznym, intensywnym smakiem i ogromną funkcjonalnością. Liczba zastosowań lutenicy jest niezliczona. Wraz z Hristo, który potrafi zajadać się paprykową pastą ze słoika niemal codziennie, przygotowaliśmy 5 propozycji jej zastosowania. Odkręcajcie słoiki, będziemy pichcić!

1. PASTA NA KANAPKĘ

Zacznimy od czegoś prostego. Naszedł Was głód, potrzebujecie szybką przekąskę? Jesteście w trasie, na wycieczce, albo nie macie ochoty gotować nic większego? Posmarujcie lutenicą kawałek chleba i kanapka gotowa. Można dodać sirene (biały ser solankowy), łukankę (typową wędlinę bułgarską), ale sama lutenica już robi robotę z chlebem. Jeden z ulubionych przysmaków dzieci. Lutenica pasuje do kanapek na zimno, jak i na ciepło.

2. Z MAKARONEM I SIRENE

Nie wiem, co powiedzieliby na to Włosi, ale Bułgarzy mówią zdecydowane tak. Wystarczy ugotować ulubiony makaron, dodać lutenicę (zamiast sosu bolognese, czy innego) oraz sirene i kolejne szybkie danie gotowe. Sprawdzi się w wersji wegetariańskiej oraz z mięsem.

3. Z GRILLOWANYM LUB PIECZONYM MIĘSEM

Nie barbecue, nie ketchup, nie musztarda, a prawdziwą lutenicę Bułgarzy najchętniej dodadzą do grilowanego mięsa. Czy będzie to kebapcze, kjufteta, czy grilowana pierść z kurczaka (pileszko file), każdy rodzaj mięsa doskonale komponuje się z lutenicą!

4. DODATEK DO OMLETU

Wariacji na temat omletów są tysiące, słodkie, wytrawne, z farszem lub ale sposób, żeby omlet miał bułgarski aromat jest jeden: posmarować lutenicą. Najprostszy omlet to: dwa jajka, odrobina mleka, odrobina mąki, szczypta soli – tak aby uzyskać gęstą konsystencję. Smażę na odrobince oleju z dwóch stron, po przewróceniu posypuję serem, przykrywam przykrywką, aby ser się roztopił i gotowe. Najprostsze rzeczy są czasami najsmaczniejsze. Plusem tego omletu jest również możliwość wykorzystania resztek, można dodać cebulkę, pomidory, paprykę, pieczarki, cokolwiek się komponuje, może wylądować w omlecie.

5. PIZZA "BULGARIANA"

To był eksperyment, którego rezultat był do przewidzenia, to musiało się udać! Zanim do niego przystąpiliśmy, przeszukałam internet, czy ktoś już coś takiego robił przed nami. Nietrudno się domyślić, że znaleźli się wcześniej śmiałkowie na tyle odważni, by sos pomidorowy zastąpić lutenicą, mozarellę – bułgarskimi serami, a zamiast salami użyć łukanki. I oto ona pizza bulgariana!

SKŁADNIKI NA CIASTO (NA 3 PIZZE - CIASTO MOŻNA MROZIĆ):

500g białej mąki
drożdże (jeśli suche 5g), jeśli świeże – według instrukcji na opakowaniu
1 łyżeczka cukru
1 szczypta soli
3 łyżki oleju
125 ml ciepłej wody

PRZYGOTOWANIE CIASTA:

Drożdże rozrobić w niewielkiej ilości wody z cukrem, aż do rozpuszczenia. Wszystkie składniki zmieszać i wyrabiać ręcznie lub najpierw mikserem z końcówkami do zagniatania, a następnie najlepiej przez 10 minut dobrze wyrabiać ręką (wskazana silna ręka, ja oddaję zazwyczaj mężczyźnie). Odstawić do lodówki najlepiej na 24 godziny, można też piec szybciej, ale ciasto nie będzie się tak dobrze rozciągało. Można część zamrozić, a potem rozmrażać wyciągając dzień wcześniej z zamrażarki do lodówki.

PRZYGOTOWANIE PIZZY:

Piekarnik nagrzać „grzanie góra-dół” na maksymalną temperaturę, chyba, że mamy specjalny piec do pizzy 😉 W naszym piekarniku maksymalna temperatura to 250°C. Formę lub blachę posmarować cienką warstwą oliwy. Ciasto można rozwałkować wałkiem, lub jeśli umiejętności pozwalają – rozciągać w dłoniach. Ciasto posmarować cienką warstwą lutenicy, następnie układać składniki według upodobania. Piec w piekarniku około 11- 13 minut w zależności od mocy piekarnika do pożądanego poziomu zarumienienia.